Er was grote beroering in de milieubeweging afgelopen woensdag. De uitslag van de Barometer van het Noorden bracht het Dagblad van het Noorden tot de conclusie dat een meerderheid van de inwoners van Groningen en Drenthe kernenergie acceptabel vindt. Zelfs al betekent dit dat Groningen een kerncentrale krijgt. Steunpilaar van de milieubeweging is altijd het massale verzet van de bevolking geweest tegen kerncentrales. Hoe is het mogelijk dat het draagvlak voor kernenergie plotseling zo omslaat? De verbazing was nog groter toen diezelfde week uit een onderzoek van Accenture bleek dat maar 23 procent van de Nederlanders voorstander is van kernenergie. Is er in het noorden echt meer steun voor kernenergie? Flut-onderzoek?
Bij nadere beschouwing van de onderzoeksgegevens blijkt dat er op de conclusie nogal wat is aan te merken. Er is een relatief kleine groep van 400 Groningers en Drenten geënquêteerd. Daar zijn op zichzelf prima conclusies uit te trekken, mits zo’n kleine groep op belangrijke kenmerken overeenkomt met een gemiddelde van de Nederlandse bevolking. Dat is niet het geval. Er is alleen gekeken naar leeftijd en geslacht en de onderzoeksgroep week daarbij zo sterk af van het gemiddelde van de bevolking dat er (ook na statistische correctie) geen betrouwbare conclusies aan verbonden mogen worden. Naar andere belangrijke kenmerken van de onderzoeksgroep is niet eens gekeken voor zover is na te gaan. Dat maakt de Barometer van het Noorden tot een onderzoek met een bedenkelijk wetenschappelijk niveau. De conclusie dat een meerderheid van de noorderlingen kernenergie acceptabel vindt is door de Barometer op geen enkele manier gerechtvaardigd.
Schade
Maar goed, flut-onderzoek of niet, de schade is al aangericht. Landelijke media melden dat er in het noorden een groot draagvlak is voor kernenergie en gedeputeerde Henk Bleeker liet zich zelfs verleiden tot de uitspraak dat de provincie zich misschien wel moet herbezinnen op haar standpunt dat Groningen geen kerncentrale wil. Gelukkig worden belangrijke besluiten niet alleen genomen op de vraag of er draagvlak is. Er moeten ook goede argumenten zijn en die zijn er in dit geval niet. De gang van zaken leert hoogstens dat grote energiebedrijven succesvol zijn in het verspreiden van misvattingen.
Populaire misvattingen over kernenergie
Eén van die misvattingen is dat kernenergie goedkope stroom levert. Dat is feitelijk onjuist. De prijs wordt voor een groot deel bepaald door de bouwkosten van een centrale. En die lopen volgens recente berekeningen uiteen van 5,5 tot 8,5 miljard euro. Zelfs bij de goedkoopste centrale is kernstroom duurder dan stroom van zonnepanelen of windturbines. En dan is nog niet eens gekeken naar de maatschappelijke kosten van beveiliging, verzekering en verwerking van kernafval. Die worden afgewenteld op huidige en toekomstige belastingbetalers.
Dan wordt vaak beweerd dat kernenergie bijdraagt aan vermindering van CO2-uitstoot. Ook die bewering klopt niet. De uraniumvoorraad in de wereld is klein en zal waarschijnlijk in 75 jaar zijn opgebruikt. Vanaf 2013 is men al aangewezen op minder rijk uraniumerts deels te winnen in politiek zeer onstabiele landen. De verwerking van dat erts leidt tot een geweldige CO2-uitstoot. Pas na circa 15 jaar levert een kerncentrale CO2-winst op ten opzichte van gasgestookte centrales. En daar krijgen we dan wel een gigantisch extra milieuprobleem bij. Er is nog geen oplossing voor het opbergen van levensgevaarlijk kernafval.
Opslag van kernafval in zoutkoepels
Er is een tijdje gedacht dat opslag in Groningse en Drentse zoutkoepels een oplossing zou zijn, maar de ervaringen in Duitsland laten zien dat dit spelen met vuur is. De pekel in zoutkoepels reageert met de radioactieve vaten waardoor deze gaan lekken. Ook wordt wel beweerd dat nieuwe technieken ertoe bijdragen dat radioactief afval ‘’nog maar 5000 jaar’’ gevaarlijke straling oplevert, maar in het beste geval is deze techniek pas in 2080 beschikbaar. De grootste misvatting is misschien wel dat we voor onze energiebehoefte in de toekomst wel zullen moeten kijken naar kernenergie. Dat is absolute onzin. Als meer elektriciteit nodig is, is grote winst te boeken door meer gebruik te maken van zonne-energie, windenergie en aardwarmte. Nederland loopt daarin stevig achter in Europa. Nog geen 8 procent van onze elektriciteit tegen 13 procent in Duitsland.
Kans op ongelukken
Het grootste probleem blijft het risico van ongelukken. Dat wordt misschien kleiner door verbeterde technieken, maar dat geldt niet voor de gevolgen van een kernongeluk. Afhankelijk van de ernst zal tussen de 125 en 5.600 vierkante kilometer moeten worden geëvacueerd. Dat raakt de levens van de hele Nederlandse bevolking en geen enkele bestuurder heeft het recht dergelijke risico´s te nemen met het land en haar bevolking.
Conclusie
Er is geen enkel argument voor kernenergie. Het is niet goedkoop, niet nodig, niet duurzaam, niet veilig, niet schoon en wel gevaarlijk. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat een meerderheid van de noordelijke bevolking dat acceptabel vindt.
Siegbert van der Velde,
directeur van de Milieufederatie Groningen.
Dit artikel is eerder verschenen in de rubriek "Uitgesproken!"
van het Dagblad van het Noorden van zaterdag 4 april jl.
