De huismus was lange tijd de meest algemene vogelsoort in Nederland. Hij kwam zowel op het platteland als in de stad voor. Dat is in de afgelopen 25 jaar veranderd. De hoeveelheid broedparen is gehalveerd.
Dat was voor de gemeente Groningen en de Natuur en Milieufederatie Groningen reden de mussenpopulatie in Groningen nauwkeurig in kaart te brengen. De mus kan ons namelijk veel vertellen over de ecologische toestand van een bepaald gebied.
Sommige vogelsoorten verdragen de belasting en verstoring die een stad veroorzaakt omdat er een overvloed aan voedsel is, of vanwege de afwezigheid van roofdieren. Ook de huismus voelde zich tot in de twintigste eeuw prima op zijn gemak in de nabijheid van mensen.
In landelijke gebieden zijn er gelukkig nog steeds mussen, maar uit de steden zijn ze al bijna verdwenen.
Met het graan verdwenen de mussen
Toen paarden en graanhandel uit de stad verdwenen, verminderde ook het aantal stadsmussen. Toen vervolgens ook de dakpannen verbeterd werden en de mussen er niet meer onder konden nestelen, nam hun aantal verder af. Tenslotte verdwenen ook veel tuinen; er bleef steeds minder groen over. De mus werd een bedreigde soort.
Kieskeurig in hun leefgebied
Huismussen zijn kieskeurig als het om hun leefgebied gaat. Zij hebben niet alleen goed voedsel nodig, maar ook beschutting en nestgelegenheid. Omdat de mus zo kieskeurig is, vertelt de aan- of afwezigheid van mussen ook iets over de ecologische toestand van een gebied. Daarom werd de mus vorig jaar een zogeheten doelsoort in het gemeentelijke beleid van de stad Groningen. Wie de populatie mussen goed in de gaten houdt, krijgt automatisch goed zicht op bepaalde ecologische omstandigheden in de stad.
Meldingsactie ‘Tjilp, tjilp!’
De gemeente Groningen riep in 2010 inwoners op melding te maken van broedende mussen. Als er broedende mussen zijn is er namelijk een goede kans dat de mussenpopulatie zich kan herstellen en uitbreiden.
Stadjers die in hun omgeving een mussenpaar ontdekten konden dit doorgeven aan de gemeente en de Natuur en Milieufederatie Groningen. Per melding werden de volgende gegevens geregistreerd.
Meldingsactie huismussen 'Tjilp, tjilp!' | | Wilt u een broedend mussenpaar melden stuur dan een e-mail met onderstaande gegevens naar: huismus@groningen.nl Ik zie regelmatig mussen in
-...... Adres.
- ..... Stadswijk.
- Het betreft een: nest / slaapplek / voedselplek. (doorstrepen wat niet van toepassing is)
- Beschrijving locatie (onder dakpannen, in nestkast).........
- Aantal mussen. ........
- Aantal nesten..........
- Bijzonderheden:............
- Datum..........
- Uw naam............
-Uw emailadres........... |
Hoe kunt u de huismus helpen?
Als u iets voor mussen wilt doen, zijn drie zaken belangrijk: voeding, nestgelegenheid en beschutting. Als één ervan ontbreekt, zullen de mussen wegblijven.
- Plaats kolonie-nestkasten waar meerdere paartjes in kunnen broeden. Of hang meerdere nestkasten naast elkaar op met een afstand van minimaal een halve meter van elkaar en 2 m hoog tegen een gebouw aan. Opening van het invlieggat: 3.5 cm
zie ook: http://www.vivara.nl/product/id=84/nestkast_mus.html. - Plaats meerdere speciale dakpannen in groepjes bij elkaar op de tweede of derde rij van onder aan het dak.
Zie ook: http://shop.waveka.nl/index.php?page=shop.browse&option=com_virtuemart&Itemid=72 - Plaats een mussenvide. (http://www.vivara.nl/product/id=689/vogelvide.html) of vraag je woningbouwcorporatie om dat voor meerdere woningen te doen (zie: http://shop.waveka.nl/. De gemeente verstrekt een vergoeding voor de plaatsing.
- Het gemakkelijkst en goedkoopst: verwijder het vogelschroot (een plank aan de onderkant van het dak, die het nestelen voorkomt) als het je eigen huis is en geef daarmee vogels weer toegang tot je dak.
- Zorg voor een vogelvriendelijke tuin.
Plant bloeiende en bes-dragende struiken en bomen zoals meidoorn, lijsterbes, vlier, krentenboompje, sleedoorn, vuurdoorn, Gelderse roos, berberis, gele en rode kornoelje, hondsroos, braam.
Ook enkele groenblijvende struiken om in te schuilen. Klimop, taxus, hulst, jeneverbes zijn daarvoor heel geschiktl.
Plaats hagen in plaats van schuttingen. Plant inheemse bloemen die insecten lokken, dus bloeien (voor bijen, hommels, vlinders, zweefvliegen) en zaden voor vogels voortbrengen.
Denk aan waardplanten voor vlinders. Dat zijn planten waarop vlinders eitjes leggen.
Knip uitgebloeide plantenstengels pas in het voorjaar af en leg de versnipperde stengels en blad tussen de planten. Daaronder verschuilen zich veel insecten. Bovendien groeit er minder onkruid en droogt de grond minder uit. Snoeiafval, op een hoopje achter in de tuin gelegd, of een takkenwal biedt schuil- en leefplekken voor vogels en insecten. - Maak een gevel – of balkontuin.
Gebruik gevelbeplanting van bijvoorbeeld klimop, vuurdoorn, bruidsluier, (wilde) bosrank, kamperfoelie, wilde wingerd, druif of klimroos. Plaats een nestkast en een voederplek. - Plaats een vogelbad of een vijver met drinkplaats op een plek met vrije aanvliegroute.
- Maak een plekje in de zon met fijn zand voor een zandbad.
- Verander een saai plat dak in een levend groen dak. De gemeente Groningen heeft een subsidieregeling voor groene daken. Hoe dikker de teeltlaag, hoe meer insecten en dus ook vogels ervan kunnen profiteren.
- Zorg het jaar rond voor universeel vogelvoer, waarin graan zit, of kippenvoer, zonnebloempitten, onkruidzaden, bruin brood. Strooi op de grond of een royale voedertafel. In het broedseizoen is bijvoeren met meelwormen mogelijk.
-
Hebt u geen tuin, dan is een raamvoedersilo handig. Zie http://www.vivara.nl/product/id=217/raamsilo_zaden.html. Komen er teveel duiven op af, dan kunt u een beschermer om de silo heen plaatsen, zie http://www.vivara.nl/sub_category/id=44/vogelvoedersystemen.html
Subsidie
De gemeente vergoedde tijdens de actie de helft van de aanschafkosten van vogelvides en speciale mussenkasten, wanneer deze worden geplaatst waar huismussen verwacht kunnen worden. Stadjers konden een brief sturen met hun voorstel aan de stadsecoloog (Wout Veldstra, gemeente Groningen, Dienst ROEZ).
Vogelvides zijn verkrijgbaar via de webwinkel van Vogelbescherming: http://www.vivara.nl/product/id=689/vogelvide.html)
Alles op een rij - download pdf
Wilt u alle informatie nog eens rustig nalezen en zoekt u antwoord op de volgende vragen:
- Hoe leeft de mus?
- Wat eet een mus?
- Waarom heeft de mus het moeilijk?
- Hoe kunnen we de huismus helpen?
- Hoe kan ik de huismus helpen?
- Kan ik subsidie krijgen?
Download dan dit document >>> met informatie over de huismus, de meldingsactie en het doelsoortenbeleid van de gemeente Groningen.
Meer informatie: Kristin Wijnja (k.wijnja@nmfgroningen.nl)
Lezingen over natuurrijke tuinen en vogels >
Foto's: Ana Buren
Foto 1: huismus | foto 2: ringmussen
