Groningen - Eetbare Stad

We willen veranderen. Naar een stad waar we ons meer met lokaal geproduceerde seizoensgroenten en –fruit willen voeden. Waar we met de natuur in contact willen komen door het bloeien, rijpen en oogsten van fruit te beleven en met onze handen in de grond te wroeten. En daarmee ook gezondheids-problemen, stress en depressiviteit het hoofd kunnen bieden. Maar ook: waar de structuren en het welzijn van de gemeenschap weer belangrijk worden en we elkaar willen ontmoeten.

Eigenlijk is het heel eenvoudig: Gebruik een openbaar plantsoen, een volkstuin, een achtertuintje, een gevel, een vierkante-meter-tuin, een koude bak of balkontuin. Zelfs op een vensterbank is al het kweken van kruiden, sla of kiemgroente mogelijk. Te plukken naar behoefte en altijd supervers.

Natuurlijk is op kleine schaal met beperkte ruimte in de stad geen totale zelfvoorziening mogelijk. Dat is ook niet nodig. Maar door slim ruimtegebruik, de bundeling van krachten in buurtmoestuinen en het weer opzetten van een netwerk van voedselleveranciers rondom de stad kunnen we heel veel bereiken.

Zelf voedsel kweken is hartstikke leuk! Het geeft ontzettend veel voldoening. We zijn bewuster met ons eten bezig. We beleven de seizoenen en het weer intenser. We helpen ook de natuur, want door meer groente- en fruitbloemen is er ook meer voedsel voor insecten en daarmee voor vogels en kleine zoogdieren. En we ontmoeten buren, die we anders misschien nooit hadden ontmoet!

Hoe te beginnen?

1. Je hebt een leuk idee. In je eigen tuin, dak of balkon kun je zo aan de slag. Wil je een  geveltuin aanleggen of een groter project opstarten, zoals fruitbomen in je straat of een buurtmoestuin, neem dan contact op met de coördinator groenparticipatie van de gemeente, Laurens Stiekema. Je kunt zo direct checken of je idee op de gewenste plek uitvoerbaar is. Alleen in de stedelijke ecologische structuur is groenparticipatie lastig. Zijn je woning en de openbare grond daaromheen eigendom van de woningbouwcorporatie, informeer dan daar naar mogelijkheden.
2. Breng je idee onder de aandacht bij een aantal buren. Middels een A4-tje of in persoonlijke gesprekken kun je het projectidee uitleggen en vragen om een buurtbijeenkomst.
3. Op de buurtbijeenkomst bespreek je het idee met de buren. Maak hen enthousiast, maar neem ook eventuele bezwaren serieus. Pas samen het idee aan, zodat zo veel mogelijk mensen erachter gaan staan.
4. Benoem een contactpersoon, die zich voor het slagen van het project in wil zetten en de contacten tussen bewoners en gemeente coördineert.
5. Leg het idee voor aan de coördinator groenparticipatie bij de gemeente. Hij kan helpen om een plan concreet te maken en adviseren over de beplanting of doorverwijzen. Voor grote initiatieven kan de ontwerpfase ook opgenomen worden in de subsidieaanvraag, zodat daarvoor een externe adviseur ingeschakeld kan worden.
6. Dien het project in bij gemeente of woningbouwcorporatie, samen met de lijst van bewoners die erachter staan. In het kader van “eetbare stad” is het mogelijk, kleine initiatieven als het planten van een paar fruitbomen of de aanleg van een buurtkruidentuin direct te vergoeden. Voor grote ideeën is het mogelijk een subsidieaanvraag bij “goed idee” of “goed idee plus” in te dienen. Voor de voorwaarden kijk op www.goedidee.groningen.nl . Voor “goed idee plus” kunnen ideeën tot 25.000 euro worden ingediend. Voorwaarde is dat er minstens 10 buurtbewoners aan mee doen en dat de uitvoering van het idee een substantiële bijdrage aan de verbetering van de leefbaarheid van de wijk levert. In een aantal wijken kan via “Nieuw Lokaal Akkoord” geld aangevraagd worden, ook voor initiatieven die de sociale samenhang van de wijken versterken. Buurtmoestuinen vallen daar zeker onder. Neem voor een eventuele subsidieaanvraag contact op met Ruud van Erp van de Dienst ROEZ van de gemeente.
7. Als je goedkeuring voor je plannen hebt, maak een planning voor de aanleg en ga aan de slag. Spreek momenten af waarop het gezamenlijke onderhoud plaatsvindt. Voor het lenen van specialistisch gereedschap is eventueel hulp van de wijkpost mogelijk. Regel dit, voordat je begint met de uitvoering.
8. Laat  in overleg met de gemeente iedereen die mee wil werken aan het project een intentieverklaring of het projectvoorstel ondertekenen. Voor de gemeente of woningbouwcorporatie is het belangrijk dat de buren zich verplichten het stuk groen over langere tijd samen te onderhouden. Zodat het stuk ook wordt onderhouden als iemand verhuisd of ziek wordt.
9. Vier je succes na de aanleg en houd regelmatig een gezamenlijk oogst- of buurtfeest.

 Eetbare stad in de praktijk

Buurtmoes- of buurtkruidentuin

Een buurtmoestuin is een moestuin, die in de groene ruimte tussen woningen door buren gedeeld wordt. Bijvoorbeeld in een tussenliggend plantsoen, waar geen auto’s rijden. Een buurtmoestuin kan ook geïntegreerd worden in een stuk groen, waar een school of een speeltuin is of andere openbare ruimte die door veel mensen gebruikt wordt. Maar ook een rustig overhoekje is goed te gebruiken. Met de methode van vierkante-meter-tuinen zijn b.v. ook leuke moes- en kruidentuinen aan te leggen. Ook op stevige, beschutte daken kunnen groenten geteeld worden

Buurtmoestuin Hof van Reseda

Fruit- en notenbomen

In plantsoenen kunnen in overleg met de gemeente fruit- of notenbomen geplant worden, mits er ruimte en zon genoeg is. Ook hier is het belangrijk dat meerdere buren erachter staan, want het uitzicht en de lichtomstandigheden gaan erdoor veranderen. Fruitbomen in een drukke straat zijn geen goed idee. En vallende appels direct naast parkeerplekken ook niet. Dus goed kijken waar het wel of niet kan. In school- en speeltuinen kunnen ook fruitbomen of hazelaarstruiken geplant worden.


Walnotenboom vers geplant aan de Golfslag in Leeuwenborg

Plukbossen en boomgaarden

Waar meer ruimte is, kunnen plukbossen en buurtboomgaarden aangelegd worden. Daarvoor is een grotere groep buurtbewoners nodig die zich verplichten de boomgaard aan te leggen en te onderhouden. Door gebruik te maken van oude fruitboomrassen kan de oogst van fruit over een lange periode verspreid worden en zijn er b.v. appels, peren, pruimen en bessen te oogsten, die in geen supermarkt meer te vinden zijn. Ook zijn fruitbomen heel goed voor het insectenleven. Gezamenlijke oogstfeesten zijn een mooie manier om samen van het fruit te genieten.
In Kardinge zijn 2 plukbossen aangelegd, die door buurtbewoners onder leiding van Natuurmonumenten worden beheerd.

 

Geveltuinen – laag of in verhoogde bakken

Het aanleggen van een geveltuin moet je met je wijkpost overleggen. Hoe breed de geveltuin mag worden, hangt af van de breedte van de bestrating. In een niet al te drukke straat is de geveltuin goed te beplanten met bessenstruiken, groenten en kruiden. Veel kruiden houden van vrij droge grond en zon. Langs de muur kunnen planten als druif, kiwi, bramen of leifruitbomen groeien.

Tuinieren in losse bakken

Bij afgesloten hofjes, verzorgingshuizen, woonvormen voor beschermd wonen, op schoolpleinen, bedrijfskantines, restaurants enz. kan ook heel goed in verhoogde bakken worden getuinierd. De bakken zijn in hoogte aan te passen aan de doelgroep: kun je staand of zittend tuinieren? Door met de maat van de vierkante-meter-tuinen te werken (1.20 m x 1.20 m voor volwassenen en 1.00 x 1.00 m voor kinderen) is het bereik van de arm groot genoeg om overal goed bij te kunnen, zonder de grond te hoeven betreden.

Gemeente Groningen en Natuur en Milieufederatie Groningen

De gemeente Groningen en de Natuur en Milieufederatie Groningen stimuleren “Groningen – eetbare stad” van harte. Stadjers kunnen in hun eigen wijk in overleg met de coordinator groenparticipatie van de gemeente een geschikt stukje groen eetbaar beplanten en zelf beheren. De Natuur en Milieufederatie organiseert, ook in samenwerking met Transition Town Groningen , lezingen en excursies naar voorbeeldprojecten in de stad. Deze worden in de nieuwsbrief eetbare stad aangekondigd. Wilt u de nieuwsbrief, die meerdere keren per jaar verschijnt, ontvangen, stuurt u dan een mail naar eetbarestad@nmfgroningen.nl.

In het kader van het project “Groningen- eetbare stad” organiseert de Natuur en Milieufederatie Groningen  excursies naar inspirerende voorbeeldprojecten die in het afgelopen jaar in Groningen zijn ontstaan.  
De volgende fietsexcursie is op zaterdagmiddag 24 september. Aanmelden via:

eetbarestad@nmfgroningen.nl

Contact en Informatie:

Voor het aanvragen van de digitale nieuwsbrief mail naar: eetbarestad@nmfgroningen.nl

Voor algemene vragen, uitleg over het project en initiatieven en voor presentaties neem contact op met:  

Kristin Wijnja, Natuur en Milieufederatie Groningen, tel. 0503130800, k.wijnja@nmfgroningen.nl

Voor concrete vragen, ideeën en afspraken omtrent groenparticipatie en geveltuinen neem contact op met:

Laurens Stiekema, Gemeente Groningen, Dienst ROEZ,  tel. 050-3678910, laurens.stiekema@groningen.nl