Waterzijdig inregelen van cv-installaties is eenvoudig en leidt tot flinke bepsaringen op voor bedrijven, organisaties en instellingen. Omdat de Provincie Groningen duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan wordt binnen het Convenant Duurzame Energie tussen de Provincie Groningen en Essent het waterzijdig inregelen van cv-installaties gestimuleerd.
Binnen het project Waterzijdig Inregelen, dat door de Milieufederatie Groningen wordt uitgevoerd, zijn installateurs van cv-installaties opgeleid om deze techniek toe te passen. Waterzijdig inregelen is een van de meest succesvolle projecten binnen het Convenant Duurzame Energie.
Groningse herontdekking
Buitengewoon trots zijn wij ook op het feit dat 'Waterzijdig Inregelen' ook een echte Groninger uitvinding is. Of eigenlijk moet ik zeggen een herontdekking.
Deze toepassing was al eerder in gebruik, maar in de vergetelheid geraakt. Henk Deinum uit Delfzijl heeft het waterzijdig inregelen opnieuw actueel gemaakt en heeft hiermee de Nationale Toekomstprijs gewonnen.
Waterzijdig inregelen: meer comfort met minder gas
De stookkosten met een flink bedrag per jaar verlagen èn het gebouw comfortabeler verwarmen. Dat is voor elk wat groter gebouw, bijvoorbeeld een school of een verzorgingstehuis, het resultaat van het 'waterzijdig inregelen' van de cv-installatie.'Waterzijdig inregelen' is een methode om een cv-installatie zo in te stellen dat de installatie zo zuinig mogelijk werkt, terwijl het comfort toeneemt.
Vooral bij grote cv-systemen is winst te behalen met een betere inregeling. Een lagere gasrekening betekent ook minder uitstoot van het broeikasgas CO2.In een aantal gemeenten in de provincie Groningen hebben beheerders van gebouwen positieve ervaringen opgedaan met deze wijze van energiebesparing. Twee basisscholen in de stad Groningen bijvoorbeeld zagen hun gasverbruik na het waterzijdig inregelen fors dalen. De OBS De Oosterparkschool boekte in twee jaar een besparing van 12.024,9 m3 gas, of 21,6 ton CO2 en OBS de Tweemaster bespaarde in dezelfde periode 4.571 m3 gas, wat neerkomt op 8,2 ton CO2.Deze brochure gaat over het hoe en het waarom van waterzijdig inregelen van cv-installaties in grotere gebouwen.
Hoe werkt waterzijdig inregelen?
Als de radiatoren die ver van de ketel staan niet echt warm worden dan is men geneigd de thermostaat een graadje hoger te zetten. Het resultaat is dat het in ruimten dicht bij de ketel weer veel te warm wordt. Kortom, het comfort laat te wensen over en de energie wordt inefficiënt gebruikt.De oplossing van dit probleem is waterzijdig inregelen. Dat gebeurt niet met de knop waarmee de radiator open en dicht kan worden gedraaid, maar met de instelschroef ònder deze knop of een apart ventiel. Die opening wordt zodanig vergroot of verkleind dat de radiator de optimale hoeveelheid warmte afgeeft. Zo kan een gelijkmatige verwarming van de verschillende vertrekken worden bereikt.
Inregelen in de praktijk
Het waterzijdig inregelen van een cv-installatie doet een beheerder niet 'even' zelf, ook al lijkt het eenvoudig. Het moet gedaan worden door iemand die ervaring heeft met waterzijdig inregelen, een installateur die hiervoor een speciale cursus heeft gevolgd. De installateur weet wanneer de radiatoren op de juiste manier zijn ingeregeld.De installateur gaat te werk in drie fasen: o de voorbereidende fase, o het inregelen zelf en o de controle achteraf.
Voorbereidende fase
In de voorbereidende fase wordt de cv-installatie onderzocht - een 'quick scan' - en worden eventuele gebreken opgespoord. Er wordt berekend welke energiebesparing behaald kan worden en wat de kosten zijn van de totale procedure. Het opstellen van dit 'plan van aanpak' kost ongeveer ¤ 370,-.Het inregelen Daarna is het inregelen zelf aan de orde. Dat betekent dat van alle radiatoren het verschil in temperatuur tussen het instromende en het uitstromende water moet worden gecontroleerd. Zonodig moet dit verschil worden gecorrigeerd door de doorstroomsnelheid van het water te vergroten of te verkleinen. De kosten van de inregeling zijn het moeilijkst in te schatten, omdat ze afhankelijk zijn van het installatiebedrijf waarmee wordt samengewerkt, de grootte van het gebouw en het aantal ketels in het gebouw. Ter indicatie: de kosten van het waterzijdig inregelen van de cv-installaties van drie scholen in de provincie Groningen liepen uiteen van ¤ 1250,- tot ¤ 1800,-.
Nacontrole
Nadat de installateur de cv-installatie heeft ingeregeld is het van belang de verbruiksgegevens vanaf dat moment regelmatig te analyseren. Het is aan te bevelen dit vier keer per jaar te laten doen op basis van de zogenaamde graaddagenmethode. Het 'nieuwe' verbruik wordt met het 'oude' verbruik vergeleken, waarbij de invloed van het verloop van de buitentemperatuur in de verschillende seizoenen zoveel mogelijk wordt geëlimineerd. Zo kan de behaalde besparing worden berekend, maar kunnen ook eventuele onregelmatigheden tijdig worden gesignaleerd. De kosten van de nacontrole - 'monitoring' - kunnen worden geschat op ¤ 150,-Ter indicatie: de totale kosten (voorbereiding, inregelen, nacontrole) variëren van ¤ 1770,- tot ¤ 2320,-.
Wat levert het op? Energiebesparing
De energiebesparing en de vermindering van de uitstoot van CO2 door waterzijdig inregelen zijn aanzienlijk. De scholen die ertoe overgingen hebben alle flink wat gas en CO2 bespaard. Naast de twee scholen in de gemeente Groningen (zie pagina 5) waren dat basisscholen in de gemeenten Leek, Stadskanaal en Reiderland. Het inregelen gebeurde in de winter van 2001-2002. Basisschool De Houwingaham in Beerta bijvoorbeeld bespaarde in de resterende twee wintermaanden ongeveer 20% gas. De praktijk leert dat zelfs als een installatie al relatief goed functioneert, er nog een besparing van 10% te bereiken is.
Financiële besparing
Wie energie bespaart, bespaart geld. De omvang van de besparing is onder meer afhankelijk van de mate van efficiëntie van de cv-installatie vóór het waterzijdig inregelen. De 'terugverdientijd', dat wil zeggen de tijd tussen het moment van inregelen en het moment dat de besparing de investering dekt, is dus per geval verschillend. De praktijk leert dat een terugverdientijd van één tot anderhalf jaar op dit moment realistisch is. Bovendien is het waarschijnlijk dat de gasprijs in de toekomst gestaag zal stijgen, waardoor de financiële besparing alleen maar groter wordt en de terugverdientijd dus korter.
Comfort
Het is in grote gebouwen, zoals scholen, geen uitzondering dat ver van de ketel verwijderde ruimten bijna niet warm te krijgen zijn, terwijl in vertrekken dicht bij de ketel een radiator moet worden dichtgedraaid. Een waterzijdig ingeregelde cv-installatie verhelpt dit probleem. Daarmee kan in het hele gebouw een constante, aangename temperatuur worden bereikt. In zulke ruimten is het prettiger werken dan in een te warm of te koud vertrek.
Over het project 'Waterzijdig Inregelen'
De Milieufederatie Groningen voert het project 'Waterzijdig Inregelen' uit om deze wijze van energiebesparing gangbaar te maken onder installatiebedrijven en beheerders van gebouwen. Het project wordt financieel mogelijk gemaakt door de Provincie Groningen en Essent Energie. Tot nu toe namen aan het project deel: de gemeenten Groningen, Reiderland, Stadskanaal en Leek. Deze gemeenten selecteerden scholen voor een pilot. De deelnemende installatiebedrijven zijn Velgsib BV Installatietechniek Stadskanaal, installatiebureau Wolter & Dros te Groningen, installatiebureau Bos te Beerta en installatiebureau Wening van der Wal te Groningen. Installateurs van deze bedrijven volgden de praktijkcursus Waterzijdig Inregelen, verzorgd door CV-Tuning te Nijmegen.
Voor meer informatie kunt u terecth bij de Natuur en Milieufederatie Groningen (info@nmfgronignen.nl)
