Stuwen en gemalen staan een gezonde visstand in de weg. Vissen kunnen daardoor niet rondtrekken en veel vissen worden hierdoor gedood of verminkt in de gemalen. Alleen in de provincie Groningen gaat het al om meer dan 1.000 obstakels voor vissen. Met de Groninger Vismigratiekaart brengt de Milieufederatie Groningen deze verborgen problematiek in kaart.
Ga direct naar de Groninger Vismigratiekaart >> Vismigratie en barrières
Vissen moeten vrij te kunnen zwemmen. Ze moeten voedsel kunnen zoeken, kunnen vluchten bij gevaar (waaronder vervuiling). Ook moet er ruimte zijn voor het uitbreiden van het leefgebied en voor uitwisseling tussen deelpopulaties.
In een ideale viswereld zijn er geen obstakels. In landen zoals Nederland ligt dat anders. Hier moeten we het waterpeil sterk aanpassen om droge voeten te houden. Daarom ontkomen we niet aan waterregulerende maatregelen zoals stuwen en gemalen.
Door al deze stuwen, gemalen en sluizen hebben vissen geen vrije trekmogelijkheid. Veel vissen worden vissen gedood of verminkt in schroeven van gemalen. De visstand neemt hierdoor voor sommige soorten af en dat heeft ook weer gevolgen voor de ecologie van het water. Nederland heeft ongeveer 15.000 stuwen en gemalen. Daarvan liggen er ruwweg 1.000 in de provincie Groningen.
Vispasseerbaar
Gelukkig groeit de aandacht voor het probleem van de visbarrières. Ook steeds meer waterbeheerders zijn bezig de belangrijkste knelpunten aan te pakken.
Er zijn genoeg mogelijkheden om de barrières voor vissen op te heffen:
- Er kan een vispassage worden aangelegd.
- Vissen kunnen naar vrije doorgangen geleid worden.
- Sluisbeheer aanpassen.
- Visvriendelijke vijzels in de gemalen.
- Slimme oplossingen waarbij de vissen worden overgeheveld naar het hogere of lagere water.
Belangrijkste knelpunten aanpakken
Niet alle visbarrières hebben een negatief effect op de vrije mi- gratie of overlevings- kansen van de vis. Sommige barrières voorkomen juist dat bepaalde ongewenste soorten een gebied binnenkomen en andere soorten verdrijven. Ook bevinden zich veel barrières niet op belangrijke trekroutes.
Om de echte knelpunten aan te pakken geeft de Kaderrichtlijn Water aan in welk water de waterkwaliteit en dus ook de visstand, op orde moet zijn. De waterschappen Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest hebben naar aanleiding daarvan voor Groningen en Noord-Drenthe een visie opgesteld over vismigratie. Daarin wordt uitgegaan van zogeheten knelpunten. Voor de provincie Groningen gaat het om ongeveer 150 punten.
Vismigratiekaart toont Groninger knelpunten
De belangrijkste - prioritaire - knelpunten zijn te vinden op de Groninger Vismigratiekaart. Van al deze knelpunten wordt aangegeven wanneer en hoe ze worden aangepakt. De kaart kwam tot stand in samenwerking met de waterschappen Hunze en Aa’s, Noorderzijlvest en Wetterskip Fryslân. De situatie op de kaart is een momentopname maar geeft wel een goed beeld van de grote schaal van het probleem en laat ook zien dat het onderwerp bij de waterschappen hoog op de agenda staat.
Het is de bedoeling dat door middel van de Groninger Vismigratiekaart het verborgen probleem van vissterfte en vismigratie bij een groter publiek bekend wordt en dat bestuurders de problematiek voldoende aandacht (blijven) geven om de waterbeheerders en planologen hun werkzaamheden te kunnen laten uitvoeren om alle knelpunten binnen afzienbare termijn op te lossen.
Aanbevelingen:
Publicaties:
Links:
| Legende bij de kaart:
De rode vis: knelpunt is nog aanwezig
De oranje vis: knelpunt is deels opgelost
De groene vis: knelpunt is opgelost
De blauwe vis: mogelijk knelpunt in de nabije toekomst. |
Meer informatie: Akko Muskens (a.muskens@nmfgroningen.nl)
